Fly-over

Logo 50 jaar Fly-overABSoluut Gent 10 Mijl pakt uit met een unieke passage op een unieke dag: we lopen op Autoloze Zondag de stad in én uit over de Fly-Over (B401), het viaduct dat de E17 verbindt met het Gentse stadscentrum, uitgerekend op de 50ste verjaardag van het even beroemde als beruchte stadsmonument.   

Vandaag is een autosnelweg tot in het hart van een stad een absurd gegeven, maar eind jaren zestig werd het gezien als een teken van vooruitgang en moderniteit. De auto was koning in de sixties en in Gent heette zijn rode loper B401.

Voor de aanleg van de beroemde en intussen beruchte Fly-Over werden vierhonderd huizen en winkels onteigend, moesten zo’n 1.000 mensen verhuizen en verdween een deel van het Zuidpark. De stad moest letterlijk plaats ruimen voor de auto. De B401 volgde het oude treintraject richting verdwenen Zuidstation. Symbolischer kon niet: de trein was een vervoersmiddel uit het verleden, de toekomst was aan de auto. De Fly-over verbond Gent met de E17 (toen nog E3) en via de verkeerswisselaar van Zwijnaarde ook met de E40 (toen E5). De moderne stadspoort werd in oktober 1972 ingehuldigd, vóór de eerste oliecrisis een deukje zou slaan in het heilige statuut van de auto. 

Stadsvlucht

Maar de aansluiting van de stad op het snelwegnetwerk zorgde net voor stadsvlucht. De standsrand en het platteland werden dankzij de B401 beter bereikbaar vanuit de stad, de verkeerssituatie ín de stad zelf ging er gaandeweg op achteruit. Mensen en winkels verplaatsten zich uit Gent. Denk maar aan de bekende textielketen E5 Mode, die in 1979 zijn naam ontleende aan de ligging langs de E5-autosnelweg, intussen de E40, ter hoogte van Sint-Denijs-Westrem. De stad kreeg af te rekenen met verpaupering en leegstand.

Betonnen draak

De betonnen draak die elke dag 10.000 auto’s de stad in spuwt en evenveel weer uit, is vandaag een anachronisme. Mensen trekken weer naar de stad en willen een leefbare stad waar fietsers, voetgangers en openbaar vervoer opnieuw hun plek krijgen. De auto -ooit hét symbool van vrijheid- roept associaties op aan dure brandstof, files, stilstand, lawaai, luchtvervuiling en klimaatverandering. 

Al meer dan een decennium is de Fly-Over een doorn in het oog van de Gentse politiek en heel wat Gentenaars. Maar niet Gent, wel Vlaanderen is eigenaar van de B401. En de Fly-over stond tot dusver niet bovenaan het prioriteitenlijstje van de Vlaamse Regering.

Uitdoofscenario

In 2017 nam de stad zelf het initiatief voor een denkoefening rond de toekomst van het viaduct, dat in 2014 het officiële statuut van autosnelweg verloor. De uitkomst is een uitdoofscenario waarbij eerst het centrale gedeelte buiten gebruik wordt gesteld en vervolgens de zijarmen. Er zou dan een nieuwe, moderne stadsboulevard komen en de herwonnen ruimte moet een leefbaar stadsgedeelte worden met veel groen en plaats voor wandelaars, lopers en fietsers.

Central Park

Gent droomt ervan om het Zuidpark weer uit te breiden en er naar het voorbeeld van New York een “Central Park” van te maken.

Toch zijn sommigen verknocht aan de B401. Wie met de auto naar de stad komt, rijdt vanaf de autosnelweg meteen de Zuidparking in. De betonnen kolos is intussen een vertrouwd stadsbeeld, zo lelijk dat het weer mooi wordt.     

De Fly-Over laat niemand onberoerd en verdeelt meningen. Eén keer per jaar krijgen fietsers, lopers en wandelaars een blik op een mogelijke toekomst als de Fly-Over op Autovrije Zondag hún rode loper wordt. Het uitzicht op de middeleeuwse skyline van Gent met zijn drie torens vanaf de Fly-Over is uniek. Die dag is de blik op het verleden een blik op de toekomst.